ĐÁP ÁN ĐỀ THI LỚP 10 MÔN NGỮ VĂN 2026 HƯNG YÊN

(0,5 điểm)

(0,5 điểm)

(1,0 điểm)

– Làm cho lập luận trở nên cụ thể, sinh động và thuyết phục hơn.

– Cho thấy ngay cả những cây cỏ nhỏ bé, sống trong hoàn cảnh khắc nghiệt vẫn luôn cố gắng vươn lên để tồn tại.

– Qua đó nhấn mạnh ý nghĩa của sự nỗ lực trong cuộc sống và khích lệ con người phải biết cố gắng vượt qua khó khăn.

(1,0 điểm)

– Phê phán những người sống thiếu cố gắng, thiếu quyết tâm, chỉ biết tiếc nuối sau khi thất bại.

– Khẳng định mỗi người cần nỗ lực hết mình để không phải sống trong hối hận và day dứt.

(1,0 điểm)

Gợi ý quan điểm đồng tình.

– Đồng tình với quan điểm: “Nỗ lực là lẽ đương nhiên để tồn tại.”

– Vì:

+ Trong cuộc sống, muốn học tập tốt, làm việc hiệu quả hay đạt được ước mơ, con người cần phải cố gắng.

+ Không ai có thể thành công mà không trải qua khó khăn và sự kiên trì.

+ Sự nỗ lực giúp con người trưởng thành hơn, mạnh mẽ hơn và sống có ý nghĩa hơn.

(2,0 điểm)

2. Thân đoạn

* Giải thích: Ý chí là sự quyết tâm, kiên trì, bản lĩnh của con người trước những trở ngại để đạt được mục tiêu đã đề ra.

* Phân tích, chứng minh

– Vai trò của ý chí trong cuộc sống:

+ Giúp con người vượt qua thất bại, nghịch cảnh.

+ Là động lực để con người theo đuổi ước mơ, khẳng định bản thân.

+ Giúp con người mạnh mẽ, tự tin và trưởng thành hơn sau mỗi khó khăn.

+ Ý chí góp phần tạo nên thành công trong học tập, công việc và cuộc sống.

Chứng minh: Nêu một tấm gương có ý chí vượt khó: thầy Nguyễn Ngọc Ký hoặc những học sinh nghèo vượt khó học giỏi…

– Mở rộng, phản đề: Phê phán những người dễ nản lòng, sống buông xuôi, thiếu nghị lực khi gặp khó khăn.

– Liên hệ bản thân: cần rèn luyện bản lĩnh, kiên trì và không bỏ cuộc trước thử thách.

3. Kết đoạn: Tổng kết vấn đề nghị luận.

(4,0 điểm)

II. Thân bài

1. Đặc sắc nội dung

a. Hình ảnh người mẹ trong những năm tháng tuổi thơ của con

“Mẹ ngồi đưa chiếc nôi mây
Trong đêm gió bấc thổi đầy ngoài hiên…”

– Không gian đêm lạnh với “gió bấc” gợi sự khắc nghiệt của cuộc sống.

– Hình ảnh mẹ ngồi đưa nôi thể hiện sự tần tảo, chăm chút cho con.

– Lời ru của mẹ “thật hiền” mang vẻ dịu dàng, yêu thương.

– Mẹ không chỉ ru con ngủ mà còn xoa dịu, che chở con trước những khó khăn của cuộc đời: “Mẹ ru ngọn gió đến miền thật xa.”

=> Thể hiện tình yêu thương bao la và sự hi sinh âm thầm của mẹ.

b. Vẻ đẹp ấm áp của lời ru mẹ

“Lời ru ấm tựa than hoa…”

– Tác giả sử dụng hàng loạt hình ảnh so sánh gần gũi: “than hoa”, “tro trấu”, “khói bếp”, “chăn ấm”

– Những hình ảnh mộc mạc, bình dị gắn với làng quê và mái ấm gia đình.

– Điệp từ “tựa như” nhấn mạnh sự thân thuộc, ấm áp của lời ru mẹ.

– Lời ru không chỉ đưa con vào giấc ngủ mà còn nuôi dưỡng tâm hồn, đem lại cảm giác bình yên và hạnh phúc.

→ Lời ru của mẹ là biểu tượng của tình yêu thương, của hơi ấm gia đình.

b. Tình mẹ bền bỉ, theo con suốt cuộc đời

“Giờ con chẳng thể nằm vừa
Giờ con to lớn…”

– Con đã trưởng thành theo thời gian: “Nôi xưa lại gầy”: Hình ảnh giàu ý nghĩa biểu tượng. Chiếc nôi có thể nhỏ lại, cũ đi theo năm tháng nhưng tình mẹ vẫn luôn bao bọc, chở che con dù con đã lớn khôn.

“May mà có mẹ ở đây
Tình yêu mẹ hoá nôi mây suốt đời.”

– “Nôi mây” trở thành biểu tượng cho vòng tay yêu thương vô tận của mẹ => Khẳng định tình mẫu tử vĩnh cửu, thiêng liêng.

2. Đặc sắc nghệ thuật

– Thể thơ lục bát giàu nhạc điệu như lời ru.

– Hình ảnh giản dị, gần gũi, giàu sức gợi.

– Biện pháp so sánh, điệp từ được sử dụng hiệu quả.

– Giọng thơ tha thiết, đằm thắm, giàu cảm xúc.

III. Kết bài: Tổng kết lại vấn đề nghị luận.